Reisverslag vakantie 2024
in Caïro en de Fayoum.
Op onze tweede vakantiedag alhier is het programma als volgt met een eerste bezoek aan Sakkara, met o.a. de piramide van Djoser, de piramide van Unas, The Southern Tomb en diverse privé graven, om vervolgens naar Memphis te gaan.
Sakkara (of Saqqara) is een necropolis uit het Oude Egypte, het ligt ongeveer 30 kilometer ten zuiden van Caïro en het gebied heeft een oppervlakte van ongeveer 7 km bij 1,5 km.
Sakkara was in de Egyptische oudheid een grafveld behorend bij de hoofdstad Memphis.
De eerste piramide in de geschiedenis, de trappiramide van Djoser, werd gebouwd in de 3e dynastie is hier te vinden en 16 andere koningen van Egypte bouwden ook piramides in Sakkara.
Gedurende de gehele faraonische periode werden er hier grafmonumenten aangelegd door hoge ambtenaren.
Ten noorden van het gebied dat met de naam Sakkara wordt aangeduid, ligt Aboesir en ten zuiden ligt Dashur.
Het hele gebied van Giza tot en met Dashur was in verschillende perioden in gebruik als necropolis van Memphis en is door UNESCO aangemerkt als werelderfgoed.
Ons eerste doel van vandaag is de piramide van Djoser.
Door op één van de foto’s of de titel te klikken hieronder komt u terecht bij de foto’s die gemaakt zijn door mij in de desbetreffende tombe. De foto’s zijn bewust niet bewerkt, ik heb ze alleen wat verkleint om zodoende ruimte te besparen, mocht je belang hebben bij een foto op de originele grote dan kun je mij een mailtje sturen met het verzoek en zal ik die opsturen.
Iets voor 8 uur arriveren we bij de ingang van de necropolis van Sakkara, vervolgens moeten we even wachten tot de poort open gaat want ze beginnen pas om 8 uur. Het voordeel van zo vroeg hier te zijn, is dat je dan grote kans hebt dat je de eerste bent en dat geeft alleen maar voordelen zodra je binnen bent.
Nadat Wael de nodige tickets heeft gekocht rijden we naar de piramide van Djoser het eerste doel van vandaag en dankzij het vroege tijdstip zijn we daar mooi als eerste en hebben we het complex voor onszelf.
Van de wandeling van de ingang tot aan de grafkamer heb ik ook een korte video gemaakt, die je kunt bekijken via onderstaande link.
Na het bezoek aan dit fascinerende bouwwerk lopen we naar de “Zuidelijke Tombe”.
De Zuid-tombe bevindt zich in de zuidwestelijke hoek van het begrafeniscomplex van koning Djoser en dateert uit de 3e dynastie, de periode van het Oude Rijk. Dit prachtige complex is het oudste stenen gebouw uit de oudheid.
Kort gezegd werd het de ‘Zuidelijke Tombe’ genoemd na de ontdekking ervan door de Engelse archeoloog Cecil Malaby Firth in 1928.
Het is veelbetekenend dat de tombe bestaat uit een bovenste verdieping in de vorm van een rechthoekig stenen gebouw. De muren zijn versierd met een reeks stenen sokkels in de vorm van in- en uitgangen, bekroond door een fries van cobrakoppen die bescherming en macht symboliseren.
Het lagere niveau van het graf bestaat uit een ingang naar een helling die naar de grafkamer leidt, die zich op de bodem van een grote schacht van 7,5 x 7,5 m bevindt en een diepte heeft van ongeveer 31 m.
Het herbergt een grote sarcofaag gemaakt van 16 blokken roze graniet, elk ongeveer 3,60 meter hoog, 3,5 meter breed en 3,6 meter lang.
Bovendien kan men de gelijkenis opmerken tussen de schacht en de sarcofaag met die in de trappiramide.
Prachtig om ook deze tombe een keer te kunnen bezoeken, het was voor ons alle drie de eerste keer dat we hier in konden.
Na dit korte maar enerverende bezoek lopen we door om de piramide van Unas te gaan bekijken.
De Piramide van Unas is de piramide van farao Unas uit de 5e dynastie.
De Piramide van Unas was in de oudheid al erg vervallen, maar werd in de oudheid al voor een eerste keer hersteld door de hogepriester van Ptah, Chaemwaset, deze liet de piramide restaureren en bracht de naam van Oenas weer op het monument aan.
De piramide was al bezocht door John Shae Perring en Karl Richard Lepsius in de 19e eeuw, maar het zijn de Italiaanse archeologen Gaston Maspero en Alessandro Barsanti die de eerste grondige onderzoeken deden.
In de 20e eeuw werd het complex verder onderzocht door Cecil Firth en Jean-Phillipe Lauer.
De piramide heette in de oudheid ‘Volmaakt zijn de verblijven van Unas‘ en ze had een oorspronkelijke hoogte van 43 meter en de zijden waren 57,5 meter lang.
De piramide is vrij zwaar beschadigd en enkel de kalkstenenbekleding aan de zuidkant is bewaard.
De ingang van de piramide ligt zoals gewoonlijk in het noorden en via twee gangen komt men in het onderaardse complex.
Er is een voorkamer met een gang enerzijds naar een kapel in het oosten en naar de grafkamer in het westen.
De kamers zijn versierd met teksten en sterren aan het plafond.
De piramide van Unas is de eerste piramide waar inscripties op voorkomen, deze piramideteksten moeten verticaal gelezen worden en bevatten religieuze en magische formules. (Een Nederlandse vertaling van deze teksten vindt u door hier te klikken)
In de grafkamer stond de sarcofaag die uitgehakt werd uit een blok zwarte zandsteen.
Binnen in lagen enkele menselijke resten, maar het is niet zeker als het om farao Unas gaat.
Geweldig weer om dit soort monumenten in levende lijve te mogen aanschouwen, gewoon fantastisch.
Na het respectvolle bezoek aan de piramide van Unas, lopen we richting een aantal privé graven van hogere ambtenaren.
Na het bezoek aan de piramide van Unas lopen we zoals al eerder aangeven naar een aantal privé graven, het eerste graf wat we gaan bezoeken is de tombe van Mehu, een vizier uit de 6e dynastie.
Mehu was een oud-Egyptische vizier die leefde in de Zesde Dynastie, circa 2345-2323 voor Christus.
Het ambt van vizier was het belangrijkste aan het koninklijk hof.
Mehu is vooral bekend van zijn monumentale mastaba in Sakkara, niet ver van de Piramide van Unas.
Mehu droeg een groot aantal belangrijke titels, deze omvatten de titels van “vizier“, maar hij was ook “opzichter van de schatkisten“, “opzichter van de dubbele graanschuur“, “opzichter van Opper-Egypte” en “opzichter van alle koninklijke werken“.
In het graf worden verschillende zonen genoemd.
Eén zoon heette misschien Mery, maar zijn naam werd verschillende keren verwijderd, een andere zoon was Hetepka.
Binnen de mastaba van Mehu zijn onderdelen gereserveerd voor een vizier genaamd Hetepka, het is mogelijk dat hij de zoon van Mehu was, hoewel het definitieve bewijs voor deze identificatie ontbreekt.
De vizier Hetepka was misschien gewoon een lid van Mehu’s familie.
Twee andere bekende kinderen van Mehu zijn een dochter genaamd Merut en nog een zoon genaamd Khuy.
Na het bezoek aan de tombe van Mehu lopen we verder en komen we bij de tombe van Horemheb uit het Nieuwe Rijk.
Het Memphite-graf van Horemheb bevindt zich in de necropolis van Sakkara, nabij Memphis, Egypte.
Het werd gebouwd voordat Horemheb de troon besteeg en werd nooit gebruikt voor zijn begrafenis, aangezien hij later voor dit doel het Thebaanse graf KV57 bouwde.
Zijn twee vrouwen Mutnedjmet en Amenia werden begraven in dit bouwwerk.
Het graf werd in drie fasen gebouwd, naarmate de status van Horemheb toenam.
Het eerste ontwerp bestond uit een toegangspyloon naar het voorplein, een binnenplaats met zuilen met daarin de grafschacht en drie kapellen of offerkamers.
In de zijkapellen werden intrusieve begrafenissen gevonden.
Het voorplein werd vervolgens ommuurd, zodat er twee kleine kapellen ontstonden, één aan elke kant.
Men gaat naar binnen door twee nieuw gemaakte openingen in de pyloon.
Voor de pyloon werd een nieuw ommuurd voorplein aangelegd.
Om deze uitbreiding te maken werd een mastaba uit de 5e-6e dynastie afgebroken en werd de grafschacht met een grafkamer zo’n 17 meter lager in het nieuwe voorplein opgenomen.
Begrafenissen uit de 19e dynastie werden gevonden op 9 meter diepte.
Uiteindelijk werd het voorplein afgesloten door een pyloon van ongeveer 7 meter hoog en voorzien van zuilengalerijen om de eerste open binnenplaats te vormen. Het vernauwde oorspronkelijke voorplein was bedekt met een gewelfd dak en bevatte beelden, terwijl de kapellen opslagruimtes werden.
Militaire scènes waren uitgehouwen op de oorspronkelijke zuilengalerij en scènes die de taken van Horemheb tijdens zijn ambt lieten zien op de muren van het latere, eerste open hof in de zuilengalerij, waaronder een waar hij de plaats innam van Toetanchamon aan de noordelijke muur.
Op de noordelijke muur zijn scènes uit de begrafenis te zien, met kiosken met potten en rouwenden.
Alleen het laagste register is goed bewaard gebleven.
Vanaf het volgende register hierboven zijn alleen de benen van paarden en de wielen van strijdwagens zichtbaar.
Op de oostmuur, aan de noordzijde zijn huizen weergegeven. De muur is over het algemeen slecht bewaard gebleven.
Zorgvuldige inspectie leert dat de uraei aan de afbeeldingen zijn toegevoegd nadat Horemheb farao werd.
Prachtig, na het bezoek aan de tombe van Horemheb wandelen we verder naar de tombe van Tia uit de 19e dynastie.
Tia was een oude Egyptische hoge ambtenaar onder koning Ramses II, zijn belangrijkste titel was die van opzichter van de schatkisten.
Tia was getrouwd met een vrouw met dezelfde naam, de prinses Tia die de zus was van Ramses II.
Tia en Tia zijn vooral bekend van hun tombe in Sakkara, die werd geplaatst tussen het graf van de 18e dynastie-generaal Horemheb (de latere koning) en de opzichter van de schatkisten Maya, deze laatste had dezelfde titel als Tia.
Het graf is niet erg goed bewaard gebleven.
De hoofdingang bevond zich aan de oostzijde.
Er was een eerste binnenplaats en een tweede die versierd was met zuilen.
Aan de achterkant stonden kapellen en helemaal achteraan een kleine piramide.
De buitenste binnenplaats van het graf bevatte twee kleinere grafkapellen.
Eén van de kapellen was eigendom van Iurudef, terwijl de naam van de eigenaar van de tweede kapel niet bekend is.
In de buurt werd een stèle gevonden van een ambtenaar die tot het huishouden van Tia behoorde, genaamd Panakhtenniut.
Er is echter geen bewijs dat hij de eigenaar van de kapel was.
Tia werd ooit begraven in een set van drie doodskisten.
Er was een houten binnenste, antropoïde kist, een middelste granieten antropoïde kist en een buitenste, houten, rechthoekige kist.
De doodskisten werden slechts in kleine fragmenten gevonden.
Ook weer leuk om te hebben gezien, dan gaan we nu weer een deurtje verder om de tombe van Maya te bekijken.
Maya’s eigen tombe in Sakkara werd aanvankelijk gedeeltelijk opgegraven in 1843 door de archeoloog Karl Richard Lepsius, en de indrukwekkende reliëfs ervan werden vastgelegd in schetsen en sommige ervan werden naar Berlijn gebracht.
Na verloop van tijd raakte het graf echter bedekt met zand en ging de locatie verloren.
In 1975 begon een gezamenlijke expeditie van archeologen van de Egypt Exploration Society in Londen en het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, Nederland, aan een zoektocht om het graf te herontdekken en op 6 februari 1986 slaagden ze daar uiteindelijk in.
Op deze datum ontdekte professor Geoffrey T. Martin samen met Dr. Jacobus Van Dijk, vertegenwoordiger van het Leidse museum, de grafkamer van Maya’s ondergrondse tombe in Sakkara, zo’n 18 meter (60 voet) onder het oppervlak.
Het werk van het eerste volledige seizoen aan Maya’s begrafenis begin 1987 gaf aan dat zijn tombe een iets kleinere en verkorte versie is van Horemhebs Sakkara-tombe.
Een open binnenplaats heeft een colonnade aan de westkant en deuren die naar drie gewelfde plafonds leiden.
Een binnenplaats heeft er zijn reliëfs van zeer goede kwaliteit gevonden en een standbeeld van Maya en zijn vrouw.
De ondergrondse grafkamers waren geplaveid met kalksteen en versierd met reliëfs waarop Maya en zijn vrouw voor goden stonden.
Van de tombe van Maya heb ik ook een korte video gemaakt, die kun je als je wilt bekijken via onderstaande link.
Na het bezoek aan de zeer interessante de tombe van Maya wandelen we naar de volgende tombe, in dit geval de tombe van Irukapta.
Onderstaande info heeft als bron: Osirisnet.net
Deze tombe maakt deel uit van een groep van elf graven die zich direct ten zuiden van de processie weg bevinden die naar de piramide van Unas leidt, ontdekt en doorzocht in 1940 door Abd el-salam Mohammed Hussein.
De eigenaar was een ambtenaar met een middelmatige officiële rang, net als zijn buren. Zijn hoofdtitel was toepasselijk die van “medewerker van de slagerij, in dienst van de koning”.
Voor dit graf is een groot aantal data voorgesteld, variërend van de 5e dynastie tot de Eerste Tussenperiode, maar in haar werk gewijd aan het monument stelt Ann McFarlane het einde van de 5e dynastie voor, de regering van Menkaure of Djedkare. vóór de regering van Unas en de opbouw van zijn processie weg.
Het zou dus tijdgenoot zijn met de mastaba van Ty en iets later dan de mastaba van Niankhkhnum en Khnumhotep (die misschien als model heeft gediend voor Irukaptah).
Zo dat was weer een mooie ervaring om die fantastische beelden te zien, we lopen nu door naar de laatste tombe die we vandaag gaan bezichtigen en wel de tombe van Niankkhnum en Khnumhotep.
Khnumhotep en Niankhkhnum waren oude Egyptische koninklijke dienaren.
Ze deelden de titel van “opzichter van de manicures” in het paleis van koning Nioeserre Ini, de zesde farao van de vijfde dynastie, die regeerde in de tweede helft van de 25e eeuw voor Christus.
Ze werden samen begraven in Sakkara en worden in hun gezamenlijke graf vermeld als “koninklijke vertrouwelingen”.
Ze vallen op door hun ongebruikelijke weergave in Egyptische archieven, vaak geïnterpreteerd als het eerste geregistreerde koppel van hetzelfde geslacht.
Het graf van Khnumhotep en Niankhkhnum werd ontdekt door de egyptoloog Ahmed Moussa in de necropolis in Sakkara, Egypte in 1964, tijdens het uitgraven van de processie weg voor de piramide van koning Unas.
Het is het enige graf in de necropolis waar mannen elkaar omhelzen en elkaars hand vasthouden.
Bovendien vormen de door de mannen gekozen namen (beide theoforen naar de schepper-god Khnum) een taalkundige verwijzing naar hun nabijheid:
Niankhkhnum betekent ‘het leven behoort toe aan Khnum’ en Khnumhotep betekent ‘Khnum is tevreden’.
Ingang met architraaf en pilaren.
Een portiek met twee pijlers vormt de oostelijke helft van de gevel van de mastaba, op de voorkant staat links Niankhkhnum afgebeeld, rechts Khnumhotep. Deze twee reliëfs zijn vrijwel identiek, alleen de namen zijn verschillend.
Interieur van het voorplein, deze ruimte is vrij klein.
De westkant is versierd met een begrafenisstoet voor Niankhkhnum en de oostkant toont een bijpassende begrafenisstoet voor Khnumhotep.
De bovenste zuidmuur toont de twee mannen die voor een offertafel zitten. Niankhkhnum zit aan de rechterkant, terwijl Khnumhotep aan de linkerkant zit.
Voor verdere info over deze tombe verwijs ik u naar Wikipedia en/of Osirisnet.
Geweldig om dit alles te mogen meemaken.
Na deze tombe zijn we voor vandaag gereed in Sakkara, later in de week komen we hier nog een keer terug om andere mooie dingen te gaan zien.
Nu is het tijd voor de lunch die we gaan genieten bij een authentiek Egyptisch restaurantje aan de rand van het dorp.
Ter verduidelijking even een plaatje van waar je dit kunt vinden in Sakkara.
Zo na deze voortreffelijke lunch is het tijd om verder te gaan, het laatste doel vandaag om te gaan bekijken is Memphis.
In Memphis zelf is helaas niet zo heel veel te bekijken, het gaat hier met name om het reusachtige beeld van Ramses II dat hier ligt in een zaal met daarachter nog een klein open lucht museum.
Als oude hoofdstad van Egypte zou je verwachten dat hier veel meer te zien zou zijn, maar wellicht liggen er hier nog vele zaken onder het zand die wachten op ontdekking, wie zal het zeggen.
Wauw wederom een dag met veel geweldig mooie indrukken en ervaringen.
Na al dit moois reden we terug naar Caïro en omdat het voorlopig onze laatste avond hier was zochten we nog een leuke plek uit om te dineren en wat te drinken, proost en tot morgen voor het vervolg van deze reis dit dan richting o.a. Meidoem, Lahun en Hawara zal gaan.
