Ankhefensekhmet (B)

De stele van Ankhefensekhmet, soms ook wel de platte steen van Berlijn of de platte steen van Ankhefensekhmet genoemd, is een kleine steen met in reliëf een opsomming van zestig generaties van de familie Ankhefensekhmet, priester van Memphis, die leefde tijdens de regeerperiode van de laatste Sheshonq.

Het formaat van deze kalksteen doet meer denken aan een gevelsteen dan aan een stèle in een heiligdom of graf.
Het zou daarom een ​​reliëf uit het graf van de priester kunnen zijn, waarschijnlijk gelegen in Memphis zelf, zoals blijkt uit de aanwezigheid van een necropolis van priesters uit deze periode ten westen van de grote tempel van Ptah in de oude hoofdstad.
Het blok heeft een breuk aan de linkerkant en is behoorlijk beschadigd aan de rechterkant.
Hierdoor is enerzijds de eerdere informatie, die ons in staat had kunnen stellen terug te gaan tot voorbij het Middenrijk, verdwenen.
Anderzijds is de complete inleidende tekst verdwenen en waarschijnlijk ook de afbeelding van de priester.

Dit document, samen met de stèle van Pasenhor, een andere priester uit Memphis, vertegenwoordigt een van de genealogieën van het oude Egypte die zijn opgesteld aan het einde van de 22e dynastie.
Deze periode werd gekenmerkt door interne conflicten tussen de verschillende Libische opperhoofdschappen die toen de macht over het land deelden. Hierdoor raakte de staat verdeeld en raakte deze in een staat van ware anarchie, terwijl de dreiging van buitenlandse invasies steeds groter werd aan de grenzen van het land.

Priesters als Ankhefensekhmet of zijn collega Pasenhor probeerden waarschijnlijk hun positie te legitimeren of te consolideren door hun afkomst te onthullen.

In het geval van Anchefensekhmets genealogie gaat het niet om het bevestigen van koninklijke voorouders, maar om het verkondigen van haar prestigieuze erfgoed.
De generaties worden vermeld door de afbeelding van elk personage, van zoon tot vader, telkens met hun naam, titels en functies en voor de meest vooraanstaande figuren, de regeerperiode waaronder ze hun functie uitoefenden.
Anchefensekhmet traceert haar voorouders dus ten minste tot de regeerperiode van Mentoehotep III.

Het is opmerkelijk om, na het lezen van deze informatie, de lange duur van de overdracht van de geestelijke leiding binnen deze familie op te merken.
Tot de belangrijkste functies van deze priesterdynastie behoren:

Priester van Sekhmet, een functie die Ankhefensekhmet zelf bekleedde, evenals zijn vader en overgrootvader;
Goddelijke vader van Ptah, die hij naast de vorige bekleedt en die ook door andere leden van zijn genealogie wordt bekleed;
Hogepriesters van Ptah, die terug te voeren zijn op minstens twintig voorouders van Ankhefensekhmet;
Goddelijke vader, een categorie priesters hoog in de priesterlijke hiërarchie van een godheid;
Sem-priester van Ptah;
Superieur v.d. geheimen van het Grote Plein, d.w.z. van het heiligdom van een god, een categorie priesters die bedreven zijn in de riten gewijd aan een godheid;
Ridualistische priester, een categorie priesters die gespecialiseerd zijn in het lezen van heilige teksten tijdens religieuze of begrafenisrituelen;
Wab-priester, of zuivere priester, een categorie priesters die bevoegd is de tempel te betreden en de godheid te dienen;
Wab van de koning, dezelfde categorie priesters, ditmaal gewijd aan de verering van een koning.

De kwaliteit van de functies wijst op een Memphistische oorsprong van de familie, die dus van generatie op generatie lijkt te zijn voortgezet in dienst van de grote heiligdommen van de regio, door de eeuwen heen en gedurende een aantal daarvan dicht bij het hof en de regerende vorst.

Naast deze lijst van voorouders bevat dit document ook een reeks koninklijke cartouches, waarvan sommige zeldzaam genoeg zijn om te vermelden, zoals die van Apophis I of Salitis, farao’s van de 15e dynastie of die van Aakeni en zijn directe voorganger Ibi II, onbekende farao’s van de 13e dynastie, waarvan we tot op heden maar weinig getuigenissen kennen.

De genealogie van Ankhefensekhmet

(Bron: Neues Museum in Berlijn)

Hier is een poging om de stèle te vertalen.
Het onderschrift: (…) geeft een deel van de stèle aan dat is uitgewist; een vetgedrukte naam duidt op de cartouche van een farao:

“Hij zei: De grote ambachtslieden zijn verzameld voor koning Sheshonq, gerechtvaardigd!”

Eerste regel:
“De goddelijke vader van Ptah, priester van Sekhmet, Ankhefensekhmet, zoon van de priester van Sekhmet, Pahemnetjer, zoon van de priester van Sekhmet, Pasherensekhmet, zoon van de priester en overste van de geheimen van het heiligdom, Pahemnetjer, zoon van de goddelijke vader van Letopolis, Sasekhmet, zoon van de priester van Sekhmet, Pahemnetjer, zoon van de priester en overste van de geheimen van het heiligdom, Ptahioufâan, zoon van de priester en overste van de geheimen van het heiligdom, Pahemnetjer, zoon van de priester en overste van de geheimen van het heiligdom, Chedsunefertum, zoon van de priester, Ankhefensekhmet, zoon van de priester en overste van de geheimen van het heiligdom (…) zoon van de priester van de god (…) Ashakhet, zoon van de priester Papa ten tijde van koning Psoesennes, zoon van de grote opperbevelhebber Saiset, ten tijde van koning Psoesennes, zoon van de grote opperhandwerker Papa, in de tijd van koning Âakheperrê-setep-en-(…), zoon van de grote opperhandwerker Ashakhet in de tijd van koning Amon-em-(…), zoon van (breuk van de stèle) »

De hogepriester van Ptah, Sokaremsaf (positie 2/7).

(Foto: Neithsabes (Wikipedia))

Tweede regel:
“De grote opperbevelhebber Ptahemakhet ten tijde van koning (…), zoon van de grote opperbevelhebber Neferrenpet ten tijde van koning Usermaatre-setep-en-Re, zoon van de grote opperbevelhebber Ptahemakhet ten tijde van koning Usermaatre-setep-en-Re, zoon van de grote opperbevelhebber (naam beschadigd)…enchemet, ten tijde van koning Usermaatre-setep-en-Re, zoon van de goddelijke vader van Amon en superieur aan de werken van Usermaatre-setep-en-Re, Ptahhotep, zoon van de grote opperbevelhebber Netjeruyhotep, ten tijde van koning Menmaatre, zoon van de grote opperbevelhebber Sokaremsaf, ten tijde van koning Menmaatre, zoon van de grote opperbevelhebber Ty, ten tijde van koning Djoser-Kheperure-setep-en-Re, zoon van de goddelijke vader van Amon-Re, meester van (…), Sokaremsaf, zoon van de goddelijke vader van Sekhmet en wab van de koning en goddelijke vader Ay, Ipu zoon van de grote leider van de ambachtslieden Meryour, in de tijd van koning Nebmaâtrê, zoon van de grote leider van de ambachtslieden Penbanebes in de tijd van koning Nebmaâtrê, zoon van de goddelijke vader en superieur van de geheimen van Ptah, Nehememptah zoon van de sem van Ptah, de grote van de zieners, in de tijd van koning Menkheperrê (het breken van de stele) »

Cartouche van de overigens onbekende Hyksos-koning Sharek (vermeld in pos. 3/6).

(Foto: Udimu (Wikipedia))

Interpretaties
Deze genealogie van een oude Egyptische familie is de langste die tot nu toe bekend is.
Zoals bewaard gebleven, presenteert ze ons een reeks priesters die meer dan een millennium beslaat, wat onvermijdelijk vragen oproept.

Door de informatie die ze bevat te vergelijken met archeologische vondsten, lijken sommige van de genoemde figuren echt te hebben geleefd, aangezien er documenten zijn gevonden die hun bestaan ​​bevestigen, terwijl andere volledig onbekend zijn en er geen vergelijkend bewijs is dat aantoont dat ze daadwerkelijk hebben bestaan.
Dit geldt met name voor de hogepriesters van Ptah.

Van de ongeveer twintig genoemde hogepriesters is slechts de helft door verschillende bronnen bevestigd.
Voor de rest is het mogelijk om de bronnen en de stèle met elkaar te verbinden, waardoor een verdraaiing van hun naam of het gebruik van hun adellijke naam in plaats van de officiële naam die hen samen met hun pauselijke ambt bij hun benoeming werd meegegeven, te accepteren.
Voor de anderen kunnen geen aanvullende gegevens de realiteit van hun bestaan ​​tot op de dag van vandaag bevestigen.
Dit feit wordt anders geïnterpreteerd door de auteurs die de stèle van Ankhefensekhmet hebben bestudeerd.

Volgens Ludwig Borchardt, die de juistheid van de genealogische informatie op de stele niet in twijfel trekt, bevestigt dit het bestaan ​​van een duplicatie van het pauselijk ambt in Memphis, zelfs na het Oude Rijk.
Hoewel de archeologie het mogelijk heeft gemaakt deze figuren te ontdekken voor de meeste regeerperiodes van opeenvolgende dynastieën, verschaft de genealogie van Ankhefensekhmet ons de namen van degenen die nog niet ontdekt zijn en die dit ambt dus deelden met hun collega, waardoor onverwacht de hiaten in de archeologie worden opgevuld.

Charles Maystre bekijkt deze informatie en deze interpretatie kritischer.
In zijn werk, dat uitsluitend handelt over de hogepriesters van Ptah, trekt hij, in het licht van de ontdekkingen en rekening houdend met deze realiteit, de genealogie van de stèle van Ankhefensekhmet in twijfel.
Volgens zijn studie naar de duplicatie van het pauselijke ambt, zoals die in het Oude Rijk werd vastgesteld, kwam er officieel een einde aan dit fenomeen in de Zesde Dynastie tijdens een grondige hervorming van het pontificaat, bevolen door Pepi I en is het daarna nooit meer voorgekomen.

Door deze opeenvolging van priesters van vader op zoon te analyseren en te vergelijken met de parallel genoemde regeringen, trekt hij bovendien de levensduur tussen generaties in twijfel, waardoor hij twijfels zaait over Anchefensechmets vermogen om het bestaan ​​van haar voorouders zo lang te bewaren. Al deze factoren leiden hem tot de conclusie dat Anchefensechmets genealogie niet als een betrouwbaar document kan worden beschouwd en dat deze in zijn historische context moet worden geplaatst.

Derde regel:
“(zoon) van de goddelijke vader Ty, zoon van de grote opperbekwame ambachtsman Paimykhered, ten tijde van koning Djeserkare, zoon van de priester en superieur van de geheimen van Ptah, Tiy, zoon van de grote opperbekwame ambachtsman Mentu, ten tijde van koning Neb-pehty-Re, zoon van de goddelijke vader en grote ziener van Heliopolis Hormaakheru, ten tijde van koning Apophis, zoon van de sem-priester van Ptah, Urhotep, ten tijde van koning Sharek, zoon van de wab-priester en rituele priester, Horemhotep, zoon van de goddelijke vader en superieur van de geheimen van Ptah, Ptehemhat, zoon van de sem-priester van Ptah, Paser, ten tijde van koning Aaqen, zoon van de grote opperbekwame ambachtsman Waket, ten tijde van koning Khakare, zoon van de goddelijke vader en priester van Sobek, Sehetepibseneb, zoon van de grote opperbekwame ambachtsman Ankhnubkhaure, in de tijd van koning Khakare, zoon van de grote meester der ambachtslieden, Ankhkakare, in de tijd van koning Nubkhaure, zoon van de grote leider der ambachtslieden, Ankhsehetepibre, in de tijd van koning Kheperkare, zoon van de goddelijke vader, superieur van de stad en vizier, Netjeruyhotep, in de tijd van koning Sehetepibre, zoon van de goddelijke vader, voorman der ambachtslieden en controleur van alle zaken des konings, Sokaremheb, zoon van de (…) en priester van Satis, meesteres van de Twee Landen, Nebneferu, zoon van de Waab-priester en rituele priester, Minemheb, zoon van de goddelijke vader, Ptahhotep, zoon van de goddelijke vader en superieur van de geheimen van Ptah, Minemhat, zoon van de grote leider der ambachtslieden, Ptahemheb in de tijd van koning Nebhepetre, zoon van (het breken van de stele) »